Tarım ve Orman Bakanlığı, gıda güvenliğini artırmak ve tüketici haklarını korumak amacıyla hazırlanan Yeni Gıda Yönetmeliği’ni Resmi Gazete’de yayımladı. Bu düzenleme, 31 Aralık 2025 tarihinden önce Türkiye’de yaygın olarak tüketilmeyen gıda ve bileşenlerini kapsamakta olup, piyasaya sunma süreçlerinde sıkı denetim ve bilimsel onay şartı getirmektedir.
YENİ GIDA TANIMI VE KAPSAMI GÜNCELLENDİ Yönetmelik gereği, yeni moleküler yapılarla üretilmiş, mikroorganizmalar, mantarlar veya alglerden elde edilen gıdalar “yeni gıda” olarak tanımlanıyor. Ayrıca, hücre veya doku kültüründen üretilen gıdalar ve özel üretim süreçleriyle önemli değişiklikler gösteren ürünler de bu kapsamda yer alıyor. 100 nanometre altı boyuttaki tasarlanmış nanomateryaller de denetlenecek.
YASAKLAR VE İSTİSNALAR BELİRLENDİ Yönetmelik, toplumsal hassasiyetler ve güvenlik kriterleri doğrultusunda katı yasaklar içermektedir. Bu bağlamda; – Domuz ve böcek kaynaklı gıdalar için yapılan başvurular kabul edilmeyecek. – Bu ürünlerin “Yeni Gıdalar Listesi”nde yer alması ve piyasaya sunulması yasaklandı. – Genetiği değiştirilmiş ürünler, enzimler, katkı maddeleri ve aroma vericiler mevcut mevzuatlarına tabi kalmaya devam edecek.
ONAY VE DENETİM SÜRECİ Gıda işletmecileri, yeni bir ürün piyasaya sunmadan önce Bakanlık ile görüşüp onay almak zorundadır. Süreç şu şekilde ilerleyecek: Bilimsel Değerlendirme: Başvurular, Bakanlık bünyesindeki Bilimsel Komisyon tarafından 9 ay içinde incelenecek. Güvenlik Şartı: Gıdanın insan sağlığı için risk oluşturmadığı bilimsel verilerle kanıtlanacaktır. Tüketici Bilgilendirmesi: Mevcut gıdaların yerine kullanılacak ürünlerin, besin değeri açısından yanıltıcı olmaması ve dezavantaj oluşturmaması gerekecek. İzleme: Ürün piyasaya çıktıktan sonra gıda güvenliğini sağlamak amacıyla Bakanlık tarafından izleme yapılacaktır.
ÜRETİCİLERİN HAKLARI KORUNACAK Yönetmelik, yenilikçi üreticilerin haklarını koruma amacıyla sunulan yeni bilimsel veriler için 5 yıl boyunca veri koruması sağlamaktadır. Bu süre içinde, ilk başvuru sahibinin verileri onaysız olarak başka bir başvuru için kullanılamayacak. Ancak üreticinin adı, ürün tanımı ve güvenlik değerlendirmesi sonuçları kamuya açık tutulacaktır.
GELENEKSEL GIDALAR İÇİN ÖZEL PROSEDÜR UYGULANACAK Diğer ülkelerde en az 25 yıl boyunca güvenli bir tüketim geçmişine sahip gıdalara yönelik daha kısa süreli bir bildirim prosedürü uygulanacaktır. Bilimsel Komisyon, 4 ay içinde herhangi bir güvenlik itirazında bulunmazsa, bu “geleneksel gıdalar” listeye eklenerek satışına izin verilecektir.
GEÇİŞ SÜRECİ VE YAPTIRIMLAR Halen faaliyette olan işletmelerin yeni düzenlemelere uyum sağlaması için 30 Haziran 2027 tarihine kadar süre tanınmıştır. Bu tarihten önce piyasaya sunulan ürünler, raf ömrü sona erene kadar satışta kalabilecektir. Yönetmelik hükümlerine aykırı hareket edenler için 5996 sayılı Kanun kapsamında idari yaptırımlar uygulanacaktır.
